Gupik moskiewski to jedna z najbardziej rozpoznawalnych odmian gupika, która zachwyca intensywną kolorystyką i charakterystycznym wzorem. Nazwa pochodzi od rosyjskich hodowców, którzy w latach 60. XX wieku wyhodowali tę linię, łącząc cechy kolorystyczne z wytrzymałością. Dziś gupik moskiewski to nie tylko jedna odmiana, ale cała grupa kolorystyczna z własnymi standardami hodowlanymi. Rozmnażanie tych ryb wymaga zrozumienia genetyki barw i selektywnego doboru osobników. Warto poznać zarówno odmiany barwne, jak i praktyczne aspekty ich hodowli.
Charakterystyka i historia odmiany moskiewskiej
Gupik moskiewski wyróżnia się przede wszystkim intensywnym, metalicznym połyskiem oraz głębokim, nasyconym kolorem podstawowym. W odróżnieniu od innych odmian gupików, gdzie kolor koncentruje się głównie na ogonie, moskiewskie mają mocno zabarwione całe ciało. Samce osiągają intensywność barwy dopiero po kilku miesiącach życia – młode osobniki bywają znacznie bledsze, co może wprowadzać w błąd początkujących hodowców.
Genetyka tej odmiany opiera się na obecności specyficznych genów odpowiedzialnych za produkcję melaniny i innych pigmentów. To właśnie nadmiar melaniny sprawia, że ciało ryby wydaje się „gęstsze” kolorystycznie. Moskiewskie gupiki są też nieco większe od standardowych – samce osiągają 3-4 cm, samice nawet 5-6 cm długości.
Oryginalne linie moskiewskie powstały przez krzyżowanie dzikich gupików z Trynidadu z odmianami hodowlanymi, co dało wyjątkowo odporne i płodne ryby zachowujące spektakularną kolorystykę.
Podstawowe odmiany barwne
Moskiewski niebieski i purpurowy
Najbardziej klasyczna odmiana to moskiewski niebieski (blue moscow), gdzie ciało samca przybiera intensywny granatowy, niemal czarny kolor z niebieskim, metalicznym połyskiem. Ogon również jest ciemny z niebieskimi refleksami. Samice są szarawe z niebieskim odcieniem, znacznie mniej efektowne, ale to one przenoszą geny odpowiedzialne za kolorystykę potomstwa.
Moskiewski purpurowy (purple moscow) to wariant, gdzie dominuje fioletowy odcień z metalicznym połyskiem. Ta odmiana jest nieco rzadsza i trudniejsza w utrzymaniu czystości linii. Kolor może wahać się od głębokiego fioletu po bardziej różowawy odcień, w zależności od oświetlenia i kondycji ryby. Samice purpurowych moskiewskich bywają lekko różowawe lub szarobeżowe.
Moskiewski zielony i inne warianty
Moskiewski zielony (green moscow) to odmiana, gdzie podstawowy ciemny kolor ciała łączy się z zielonym, metalicznym połyskiem. Efekt jest szczególnie widoczny przy odpowiednim oświetleniu – ryba dosłownie mieni się jak szmaragd. Ta linia bywa najtrudniejsza do ustabilizowania, ponieważ zielony pigment łatwo „wymywa się” przy krzyżowaniu z innymi odmianami.
Istnieją także warianty pośrednie i eksperymentalne: moskiewski złoty (z żółto-złotym połyskiem), moskiewski białooki (z jasną tęczówką), czy moskiewski z przedłużonymi płetwami. Te ostatnie powstają przez krzyżowanie z odmianami wachlarzowymi lub mieczykowymi, choć puryści uważają je za odejście od standardu.
Genetyka kolorów i dziedziczenie
Zrozumienie podstaw genetyki gupików moskiewskich jest kluczowe dla każdego, kto planuje ich rozmnażanie. Intensywny kolor nie jest cechą dominującą – wymaga obecności kilku genów jednocześnie. Przy krzyżowaniu czystej linii moskiewskiej samca z samicą tej samej linii, około 50-75% potomstwa odziedziczy pełną intensywność barwy. Pozostałe osobniki będą miały kolor bledszy lub pośredni.
Samice moskiewskie przenoszą geny kolorystyczne, ale same rzadko je wyrażają. Doświadczeni hodowcy potrafią ocenić „jakość” samicy po jej pochodzeniu, wielkości i subtelnych odcieniach na ciele. Młode samice z dobrej linii mają lekko zabarwione ciało, podczas gdy te z gorszych linii pozostają całkowicie szare.
Krzyżowanie różnych wariantów moskiewskich (niebieski z zielonym) prowadzi do potomstwa o nieprzewidywalnej kolorystyce, często z utratą charakterystycznego metalicznego połysku.
Przy wprowadzaniu moskiewskich do innych linii gupików, kolor moskiewski zachowuje się jako recesywny – w pierwszym pokoleniu potomstwo będzie miało standardową kolorystykę. Dopiero w drugim pokoleniu, przy odpowiednim doborze, można odzyskać moskiewskie cechy, choć rzadko w pełnej intensywności.
Warunki do rozmnażania
Gupiki moskiewskie rozmnażają się podobnie jak inne odmiany, ale wymagają nieco lepszych warunków, by potomstwo osiągnęło pełnię barw. Temperatura wody powinna wynosić 24-26°C – w chłodniejszej wodzie młode rosną wolniej i mogą nie rozwinąć intensywnego koloru. pH w zakresie 7,0-7,5 i średnia twardość (10-15°dGH) sprawdzają się najlepiej.
Przed rozmnażaniem warto przez 2-3 tygodnie wzmocnić karmienie dorosłych osobników. Samice powinny otrzymywać białko (artemia, dafnia, bloodworms) oraz pokarm roślinny. Dobrze odżywiona samica rodzi silniejsze młode, które szybciej rosną i lepiej wyrażają cechy kolorystyczne. Samce też potrzebują wzmocnionego karmienia – wpływa to na ich aktywność rozrodczą i jakość nasienia.
Akwarium rozrodcze nie musi być duże – wystarczy 40-60 litrów na parę lub trio (jeden samiec, dwie samice). Gęste rośliny, szczególnie mech jawajski czy rogolistnik, dają młodym schronienie przed dorosłymi, które mogą je zjadać. Niektórzy hodowcy stosują specjalne pułapki na narybek, ale naturalne zagęszczenie roślin działa równie skutecznie.
Prowadzenie hodowli i selekcja
Od zapłodnienia do narodzin
Samice gupików są żyworodne – noszą rozwijające się młode przez 28-35 dni, w zależności od temperatury i kondycji. Ciężarną samicę rozpoznać można po ciemnej plamie przy odwłoku i wyraźnie zaokrąglonym brzuchu. Tuż przed porodem samica staje się niespokojjna, szuka zacisznych miejsc wśród roślin.
Jeden miot może liczyć od 20 do 60 młodych, choć u moskiewskich średnia to około 30-40 sztuk. Młode rodzą się w pełni uformowane, od razu pływają i szukają pożywienia. Pierwsze godziny są krytyczne – narybek musi szybko znaleźć pokarm, inaczej słabnie. Najlepsze jest świeżo wyklute artemie lub specjalistyczny pokarm w płynie dla narybku żyworodnych.
Wzrost i selekcja młodych
Młode moskiewskie rosną wolniej niż standardowe gupiki – pełną kolorystykę samce osiągają dopiero w wieku 3-5 miesięcy. W pierwszych tygodniach wszystkie są szarawe, co utrudnia wczesną selekcję. Dopiero po 6-8 tygodniach zaczynają się pojawiać pierwsze oznaki koloru na ogonie samców.
Selekcję przeprowadza się w kilku etapach. Pierwsza, po 4-6 tygodniach, polega na usunięciu osobników wyraźnie deformowanych lub znacznie mniejszych. Druga, po 8-10 tygodniach, gdy widoczne są różnice w kolorystyce – wybiera się samce o najintensywniejszym zabarwieniu i najlepszym kształcie płetw. Trzecia selekcja, po 3-4 miesiącach, to już wybór osobników do dalszej hodowli.
Samice selekcjonuje się głównie po pochodzeniu i wielkości. Te z linii o intensywnej kolorystyce, nawet jeśli same są szare, przekażą dobre geny potomstwu. Większe samice rodzą więcej i silniejszych młodych. Doświadczeni hodowcy prowadzą dokładne zapisy rodowodów, by unikać inbredu i utrzymywać jakość linii.
Najczęstsze problemy i ich rozwiązania
Utrata intensywności koloru to główny problem w hodowli moskiewskich. Dzieje się tak przy zbyt częstym krzyżowaniu blisko spokrewnionych osobników lub przypadkowym wprowadzeniu genów z innych odmian. Rozwiązanie to odświeżenie linii przez zakup osobników z innej, sprawdzonej hodowli i stopniowe wprowadzanie nowej krwi.
Młode rodzące się blade lub z nieregularnym kolorem mogą wskazywać na problemy z wodą lub odżywianiem. Zbyt niska temperatura (poniżej 23°C) spowalnia rozwój pigmentów. Niedobór białka w diecie młodych również wpływa na kolorystykę – narybek powinien dostawać artemię lub mikroworms minimum dwa razy dziennie.
Moskiewskie gupiki są podatne na stres związany z przeludnieniem – w ciasnych warunkach samce tracą połysk, a samice rodzą mniej młodych. Optymalna gęstość to maksymalnie 1 dorosły osobnik na 3-4 litry wody.
Choroby dotykają moskiewskie tak samo jak inne gupiki, ale ciemna kolorystyka może maskować wczesne objawy. Regularne obserwacje są kluczowe – zmiany w zachowaniu, zaciśnięte płetwy czy utrata apetytu pojawiają się przed widocznymi objawami. Kwarantanna nowych osobników przez minimum 2 tygodnie zapobiega wprowadzeniu patogenów do hodowli.
Dobór par i planowanie hodowli
Najlepsza strategia to utrzymywanie kilku równoległych linii z tej samej odmiany barwnej. Pozwala to na krzyżowanie osobników spokrewnionych w dalszym stopniu, co zapobiega degeneracji. Dla początkujących wystarczą dwie linie – w każdej kilka samic i jeden-dwóch samców.
Przy doborze pary zwraca się uwagę na intensywność koloru samca, wielkość i kształt płetw oraz ogólną kondycję. Samica powinna pochodzić z tej samej linii kolorystycznej, być duża i aktywna. Unika się kojarzenia bardzo młodych osobników (poniżej 3 miesięcy) – ich potomstwo bywa słabsze i mniej kolorowe.
Rotacja samców co 2-3 pokolenia pomaga utrzymać żywotność linii. Można też stosować system „A do B, B do C, C do A”, gdzie utrzymuje się trzy grupy i krzyżuje je w określonej kolejności. To bardziej zaawansowana technika, ale skutecznie zapobiega inbredowi przy zachowaniu czystości odmiany.
Dokumentowanie hodowli – daty narodzin, liczebność miotów, cechy rodziców – wydaje się zbędne na początku, ale po roku oszczędza mnóstwo problemów. Proste notatki w zeszycie lub arkuszu kalkulacyjnym wystarczą, by śledzić linie i planować przyszłe kojarzenia.
